Dlaczego farmy PV są wyłączane i jak temu zapobiec?

Jak magazyny energii mogą rozwiązać problem wyłączeń farm PV?

 

W ostatnim czasie pojawia się coraz więcej informacji odnoszących się do nadmiaru produkowanej energii z OZE. Nie może to dziwić, ze względu na coraz lepszą pogodę i wiele słonecznych dni towarzyszących nam od początku wiosny. Wywołuje to jednak problem wyłączeń farm PV (fotowoltaicznych), co powoduje wyraźne straty energii. W jaki sposób można temu zaradzić?

 

Dlaczego farmy PV są wyłączane?

Wyłączenia farm PV są związane z nadmiarową produkcją energii w sektorze OZE. Co to znaczy, że produkcja energii jest nadmiarowa? To sytuacja, w której Odnawialne Źródła Energii wytwarzają jej więcej od rynkowego zapotrzebowania na prąd. Wpływa to na destabilizację rynku – żeby temu zapobiec dochodzi do wyłączeń farm PV, by nie produkowały nadmiarowej i niepotrzebnej w danym momencie energii.

Powody są więc techniczne i systemowe, nie mają one związku z awariami instalacji. Do analogicznej sytuacji dochodzi w przypadku farm wiatrowych – właśnie dlatego często mijając takie miejsca widzimy, jak część czy większość wiatraków nie pracuje.

 

Czy sieci elektroenergetyczne są na to gotowe?

Sieci elektroenergetyczne często nie były projektowane pod tak dużą liczbę źródeł rozproszonych i większość z nich nie jest dostosowana do przyjęcia tak dużej produkcji energii, jaka jest wytwarzana w wietrzne i słoneczne dni, których w ciągu roku jest naprawdę wiele – system musi utrzymywać stałą częstotliwość (50 Hz). Zarówno wiatraki, jak i panele fotowoltaiczne są źródłami niesterowalnymi, zależnymi od pogody i mimo różnych prognoz krótkoterminowych i długoterminowych, nie wszystkie zmiany da się przewidzieć. A nawet, jeżeli byłoby to możliwe, to nie rozwiązuje to problemu nadprodukcji, dlatego często dochodzi do nakładania ograniczeń na produkcję z OZE, żeby uniknąć niestabilności systemu. To jednak oznacza straty dla właścicieli firm, niekorzystne systemy rozliczeń (net-billing, o czym pisaliśmy przed tygodniem) dla obywateli i niewykorzystany potencjał OZE.

 

Jakie straty powodują wyłączenia farm PV?

W ostatnim czasie pojawia się coraz więcej apeli w związku z NRM (nierynkowym redysponowaniem mocy, czyli wyłączeniami systemowi farm wiatrowych i PV). Według statystyk przytaczanych przez stronę doradcapv.pl, opracowanych na podstawie danych z Urzędu Regulacji Energetyki (URE), to narastający problem w branży energetycznej, ponieważ w 2025 roku NRM dla farm PV wyniósł 5,9%. Szacuje się, że ten wskaźnik w 2026 roku osiągnie 12-15%, a rok później – nawet 25%. W samym marcu 2026 roku skala wyłączeń była na poziomie 12%. To realna utrata produkcji prądu z PV, który mógłby zasilić zarówno firmy, jak i gospodarstwa domowe. Apele bazują przede wszystkim na finansowych rekompensatach za utratę produkcji (np. 200 złotych za utratę 1 MWh), jednak mogą być to co najwyżej rozwiązania doraźne, drenujące i tak już zadłużony Skarb Państwa, a potrzebne są działania systemowe. Infrastruktura nie nadąża za transformacją energetyczną, co jest problemem, jednak można temu zaradzić.

 

W jaki sposób ustabilizować rynek energetyczny?

Rozwiązanie jest w teorii bardzo proste, jednak wymaga wdrożenia w praktyce i przede wszystkim rozwoju edukacji energetycznej, która w Polsce jest bardzo zaniedbywana. Po pierwsze, zgodnie z zamysłem determinizmu technologicznego, który jako kraj realizujemy na różnych polach (np. rozbudowa dróg i autostrad w związku ze zwiększającą się liczbą pojazdów w ruchu lądowym), naturalnym krokiem jest rozbudowa i rozwijanie sieci przesyłowych i dostosowywanie ich do transformacji energetycznej. To wymaga jednak sporego nakładu czasu i inwestycji. Drugie rozwiązanie, bardzo skuteczne, które można wprowadzać dużo szybciej, to magazyny energii, których w polskim systemie energetycznym wciąż jest bardzo mało. Bezrefleksyjnie inwestuje się w kolejne farmy wiatrowe i fotowoltaiczne, które nie mają gdzie przechowywać nadmiaru wyprodukowanej energii – można by do tego wykorzystywać właśnie magazyny energii, jeżeli te nie byłyby wciąż ciekawostką, a realnym elementem transformacji energetycznej, przechowującym nadmiary prądu (zarówno w skali makro – przy farmach wiatrakowych i fotowoltaicznych, jak i mikro –  w domach i mieszkaniach Polaków). Bez magazynów energii problem będzie narastał, wyłączenia będą coraz częstsze, a straty z nich wynikające coraz większe. Jeżeli zależy nam więc na tym, żeby nie marnować nadwyżek energetycznych i ustabilizować system w taki sposób, żeby było taniej, warto się tym tematem zainteresować. Nie mamy większego wpływu na to, w jaki sposób ta kwestia będzie rozwiązana na poziomie ogólnokrajowym, możemy jednak decydować o naszych domach i mieszkaniach, z jednej strony odciążając system, a z drugiej gwarantując sobie realne oszczędności.

Magazyny energii można ponadto łączyć z taryfami dynamicznymi, o których pisaliśmy już wielokrotnie. Daje nam to możliwość korzystania z prądu i ładowania magazynów w godzinach, gdy ceny energii są tanie i wykorzystywania zgromadzonych zapasów w godzinach, gdy ceny są wysokie. Przy umiejętnym zarządzaniu to zdecydowanie tańsza opcja od wciąż najpopularniejszej w polskich gospodarstwach domowych taryfy stałej G11.

 

Jakie magazyny energii oferuje SMEN.pl?

Proponujemy Państwu kilka rodzajów magazynów energii: domowe, balkonowe/uniwersalne i przenośne oraz akcesoria do tychże urządzeń, w tym nowości od firmy Jackery (m.in. SolarVault 3). Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z naszą promocyjną ofertą – znajdą ją Państwo w zakładce „Nasze produkty”.

Zachęcamy do kontaktu z nami za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie internetowej lub poprzez maila: zapytania@smen.pl. Pomożemy w doborze magazynu energii i doradzimy, w jaki sposób można go najbardziej efektywnie wykorzystać, żeby zmaksymalizować oszczędności. Postaramy się również wyjaśnić wszelkie wątpliwości w kwestii magazynowania energii, a także pomożemy w optymalizacji zużycia prądu i bezpieczeństwa energetycznego w domu, firmie lub urzędzie.

dr Kacper Krzeczewski